Μελετώντας τη μικροσκοπική δομή του ιστού του ήπατος (ιστολογία ήπατος), είναι δυνατό να αξιολογηθούν οι διάφορες ανωμαλίες που βρίσκονται συνήθως σε περιπτώσεις πρωτοπαθούς σκληρυντικής χολαγγειίτιδας (PSC). Πράγμα που μπορεί να βοηθήσει στο να καθοριστεί η δριμύτητα και η εξέλιξη της PSC. Η ιστολογία του ήπατος βαθμολογείται συνήθως με όρους βαθμίδας και σταδίου Η βαθμίδα αντιπροσωπεύει τη σοβαρότητα της υποκείμενης διαδικασίας της νόσου, η οποία μετράται από τον βαθμό φλεγμονής και νέκρωσης (θάνατος των κυττάρων του ήπατος). Η σταδιοποίηση  αντιπροσωπεύει την εξέλιξη της νόσου, η οποία μετριέται με το βαθμό των ουλών (ίνωση) και την κίρρωση που βρέθηκαν στο συκώτι.

Ο χαμηλός επιπολασμός της PSC και η χρόνια πορεία της νόσου της δυσχεραίνουν την αξιολόγηση των στερεών κλινικών τελικών σημείων, όπως η μεταμόσχευση ήπατος ή και ο θάνατος. Ως εκ τούτου, υποκατάστατα, ή «παρένθετα» τελικά σημεία, όπως η βαθμολογία κινδύνου Mayo και άλλοι βιοχημικοί και κλινικοί δείκτες, χρησιμοποιούνται επί του παρόντος σε κλινικές δοκιμές για την PSC. Δυστυχώς, τα υποκατάστατα αυτά τελικά σημεία δεν έχουν ακόμη επικυρωθεί για την PSC.

Δεν υπάρχουν ειδικά συστήματα ιστολογικής βαθμολόγησης διαθέσιμα για τη βαθμολογία της βαθμίδας της νόσου και του σταδίου για την PSC. Αυτή η μελέτη σχεδιάστηκε για να προσδιορίσει αν τα συστήματα βαθμολόγησης που αναπτύχθηκαν για άλλες ηπατικές νόσους θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση της βαθμίδας ή / και της σταδιοποίησης της PSC.  Συγκεκριμένα, ο στόχος ήταν να αξιολογηθεί εάν αυτά τα άλλα συστήματα βαθμολόγησης είχαν προγνωστική αξία στην πρόβλεψη της έκβασης της PSC. Σε μια τέτοια περίπτωση, η ιστολογία του ήπατος θα μπορούσε να καταστεί σημαντική στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας σε θεραπευτικές κλινικές δοκιμές, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως παρένθετο τελικό σημείο.

Τα συστήματα που χρησιμοποιήθηκαν ήταν το σύστημα Ishak (που αναπτύχθηκε αρχικά για τη χρόνια ηπατίτιδα), το σύστημα Ludwig (αρχικά είχε σχεδιαστεί για την πρωτογενή χολική χολαγγειίτιδα (PBC)), και ένα πιο πρόσφατο σύστημα που προτείνει ο Nakanuma, και πάλι σχεδιασμένο για την PBC. Το πλεονέκτημα του συστήματος βαθμολόγησης του Nakanuma είναι ότι λαμβάνει υπόψη τα κοινά ιστολογικά χαρακτηριστικά με την PSC. Τρία τελικά σημεία ορίστηκαν για τη μέτρηση της έκβασης της PSC: 1. Επιβίωση ελεύθερη μεταμόσχευσης (συνδυασμός θανάτου σχετιζόμενου με την PSC, μεταμόσχευσης ήπατος και ανάπτυξης χολαγγειοκαρκινώματος) 2. Μεταμόσχευση ήπατος και μόνο 3. Ανάπτυξη συμπτωμάτων που σχετίζονται με κίρρωση.

Εξήντα τέσσερις Ολλανδοί PSC ασθενείς από το Ολλανδικό πρόγραμμα κοόρτης ‘Epi PSC PBC’ συμπεριελήφθησαν (10 ασθενείς διαγνώστηκαν με PSC των μικρών χοληφόρων (small duct PSC)). Όλοι οι ασθενείς υποβλήθηκαν σε βιοψία ήπατος για τη θέσπιση PSC διάγνωσης. ‘Ησαν 40 άνδρες και 24 γυναίκες, 43 ασθενείς είχαν επίσης διαγνωστεί με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, η ελκώδης κολίτιδα όντας η πιο κοινή. Έντεκα ασθενείς κατέληξαν σε κάποιο τελικό σημείο κατά τη διάρκεια της περιόδου της μελέτης· τρεις διαγνώστηκαν με χολαγγειοκαρκίνωμα (δύο απεβίωσαν) και οκτώ ασθενείς υποβλήθηκαν σε μεταμόσχευση ήπατος.

Με αυτή τη μελέτη οι ερευνητές απέδειξαν ότι τα τρία συστήματα σταδιοποίησης είναι προγνωστικοί δείκτες αμφοτέρων, του τελικού σημείου 1:  Επιβίωση ελεύθερη μοσχεύματος και του τελικού σημείου 2: Μεταμόσχευση ήπατος. Το σύστημα σταδιοποίησης του Nakanuma φαίνεται ότι έχει την ισχυρότερη προγνωστική αξία. Μια εξήγηση για αυτό μπορεί να είναι ότι το σύστημα αυτό περιλαμβάνει ειδικά χαρακτηριστικά για την PSC. Και τα τρία συστήματα σταδιοποίησης ενέχονται στο ότι ο βαθμός ίνωσης είναι μια σημαντική παράμετρος για την πρόβλεψη της πιθανής πορείας της νόσου.

Για να εκτιμηθεί αν η βιοχημεία του ηπατος  θα μπορούσε να αντανακλά το βαθμό της ηπατικής βλάβης, όπως μετρήθηκε με βιοψία του ήπατος, οι ερευνητές διεξήγαγαν διερευνητικές αναλύσεις για να προσδιορίσουν τυχόν συσχετίσεις ανάμεσα στη βιοχημεία του ήπατος και την ιστολογική βαθμίδα και το στάδιο. Δεν βρέθηκαν ισχυρές συσχετίσεις. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό υποδηλώνει ότι η βιοχημεία του ήπατος δεν αντικατοπτρίζει επαρκώς το βαθμό της ιστολογικής βλάβης. Παραθέτουν μια πρόσφατη μελέτη από τους Queen et al. που αποδεικνύει επίσης ότι οι PSC ασθενείς θα μπορούσαν να έχουν σοβαρά προχωρημένη ηπατική νόσο κατά τον καθορισμό της φυσιολογικής βιοχημείας του ήπατος .

Ένας αριθμός μελετών, συμπεριλαμβανομένης της τρέχουσας μελέτης, δείχνει ότι η πρόοδος, ακόμη δε και η βελτίωση της ιστολογικής βαθμίδας / του ιστολογικού  σταδίου μπορούν να εκτιμηθούν με βιοψία του ήπατος. Η μελέτη αυτή αποδεικνύει ότι η βαθμολόγηση της ιστολογίας του ήπατος έχει προγνωστική αξία στον καθορισμό της έκβασης της νόσου. Η ιστολογία του ήπατος μπορεί συνεπώς να θεωρηθεί ως ένας χρήσιμος δείκτης για την εκτίμηση της εξέλιξης της νόσου σε PSC.

Επισημαίνοντας και συζητώντας περιορισμούς μέσα σε αυτή καθαυτή τη μελέτη, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η εφαρμογή των συστημάτων σταδιοποίησης των Nakanuma, Ishak και Ludwig στην PSC είναι εφικτή και κλινικά σημαντική.  Η ιστολογία μπορεί να είναι χρήσιμη για να χρησιμεύσει ως παρένθετο τελικό σημείο σε κλινικές δοκιμές σε PSC, περαιτέρω όμως έρευνα σε μεγάλες πολυκεντρικές κοόρτεις φέρει εγγύηση για την επικύρωση αυτών των παρόντων αποτελεσμάτων.

 

———————————————————————————————————————————————————————————-

Συγγραφέας αυτού του εκλαϊκευμένου άρθρου είναι η Dr. Elisabeth M.G. de Vries (AMC Amsterdam, NL)

Συντάκτης: Valmae Y

Μεταφραστής: Γιώργος Αμολοχίτης

Φεβρουάριος 2016

Η έκδοση αυτή βασίζεται στο πλήρες άρθρο:

Δυνατότητα εφαρμογής και προγνωστική αξία των ιστολογικών συστημάτων βαθμολόγησης

στην πρωτογενή σκληρυντική χολαγγειίτιδα

J Hepatol. 2015 Nov;63(5):1212-9. doi: 10.1016/j.jhep.2015.06.008. Epub 2015 Jun 18.

Elisabeth M.G. de Vries1, Joanne Verheij2, Stefan G. Hubscher3, Mariska M.G. Leeflang4, Kirsten Boonstra1, Ulrich Beuers1, Cyriel Y. Ponsioen1,

1 Department of Gastroenterology and Hepatology, Academic Medical Center, Amsterdam, The Netherlands; 2 Department of Pathology,

Academic Medical Center, Amsterdam, The Netherlands; 3 School of Cancer Sciences, University of Birmingham and Department of Cellular

Pathology, Queen Elizabeth Hospital, Birmingham, United Kingdom; 4 Department of Clinical Epidemiology, Biostatistics and Bioinformatics,

Academic Medical Center, Amsterdam, The Netherlands

 

Γλωσσάριο

 

Βιοχημεία Ήπατος:  Ομάδα εξετάσεων του αίματος που ανιχνεύει στάση της χολής και βλάβη στα κύτταρα του ήπατος

 

Συσχέτιση: Στατιστικό μέτρο που δείχνει το βαθμό διακύμανσης δύο ή περισσότερων μεταβλητών

Αποτελεσματικότητα: Η ικανότητα παραγωγής ενός προτιθέμενου ή επιθυμητού αποτελέσματος

 

Ίνωση: Η πάχυνση και ουλοποίηση του συνδετικού ιστού (σταδιοποίηση)

Βαθμιδοποίηση: Ιστολογική μέτρηση της σοβαρότητας της διαδικασίας της υποκείμενης νόσου, όπως μετράται από το βαθμό της νεκροφλεγμονώδους δραστηριότητας (μετρούμενη με κατηγορική κλίμακα)

 

Ιστολογία:  Η επιστημονική μελέτη των λεπτομερειών των βιολογικών κυττάρων και ιστών χρησιμοποιώντας μικροσκόπια για να βλέπουμε δείγματα ιστών που έχουν προσεκτικά προετοιμαστεί χρησιμοποιώντας ειδικές διαδικασίες που ονομάζονται “ιστολογικές τεχνικές”

Ιστοπαθολογική: Μικροσκοπική εξέταση ιστού με σκοπό τη μελέτη των εκδηλώσεων της νόσου.

Νεκροφλεγμονώδης δραστηριότητα: Αντανακλά το βαθμό της νέκρωσης και της φλεγμονής

Νέκρωση: Θάνατος των κυττάρων

Πρόγνωση: Συσχέτιση ή εξυπηρέτηση με την πρόβλεψη της πιθανής αιτία μιας ιατρικής κατάστασης

Σταδιοποίηση: Ιστολογική μέτρηση της προόδου της νόσου, όπως μετράται από το βαθμό ουλοποίησης (ίνωση) και κίρρωσης στο ήπαρ

Επικύρωση:  Διαδικασία κατά την οποία αξιολογείται η ακρίβεια ή η ορθότητα του συστήματος ή του οργάνου συλλογής δεδομένων (όπως η σταδιοποίηση, τα ερωτηματολόγια και ούτω καθεξής) για την αξιοπιστία

Το άρθρο αυτό είναι ελεύθερο πνευματικών δικαιωμάτων, όταν:

1   Επισημαίνεται ´Άρθρο από τους Ασθενείς με PSC της Ευρώπης (PSCPatientsEurope.org)’

2   Αποστέλλεται ο σύνδεσμος / αντίγραφο σε έντυπη μορφή στους Ασθενείς με PSC της Ευρώπης μέσω info@PSCPatientsEurope.org

Θα συγκεντρώσουμε όλα τα δεδομένα που αφορούν την εξάπλωση του άρθρου και θα δώσουμε τα σχόλια που θα ληφθούν στη συγγραφέα καθώς και σε άλλους ερευνητές και ενδιαφερόμενους φορείς. Πράγμα που θα συμβάλλει στην προσπάθειά μας να έχουμε εκλαϊκευμένες εκδόσεις ευρέως διαθέσιμες στο κοινό.

Αν έχετε περαιτέρω ερωτήσεις ή σχόλια για αυτό το άρθρο, παρακαλείστε να στείλετε email στην ηλεκτρονική διεύθυνση info@pscpatientseurope.org. Απολαύσατε την ανάγνωση αυτού του άρθρου; Θα το εκτιμούσαμε ιδιαίτερα αν μπορείτε να στείλετε ένα ‘like’στη σελίδα ‘PSC Patients Europe’ του Facebook καθώς και στο ταχυδρομείο με το άρθρο. Και παρακαλείστε να εξετάσετε το ενδεχόμενο δωρεάς για τους PSC Ασθενείς Ευρώπης. Εμείς θα ενημερώσουμε τη συγγραφέα για τα σχόλια και τα likes’ σας.