Występująca w stosunku 0,95:100 000, choroba PSC (pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych) to rzadkość w Japonii. Mimo to istnieje około 2 500 pacjentów cierpiących na PSC. Jak są różnice i podobieństwa w porównaniu z pacjentami z innych regionów? I jakiego rodzaju badania PSC prowadzi się w Japonii?  Czas na spotkanie z prof. Tanaką, z działu medycyny MD na uniwersytecie medycznym Teikyo w Tokio (Japonia), przedstawicielami Tokankai (japońskiego stowarzyszenia pacjentów z chorobami wątroby) i dwoma lokalnymi pacjentami PSC.
To idealna możliwość odpowiedzi na pytania, jakie nurtują społeczność PSC, ponieważ pacjenci cierpiący na PSC z całego świata mieli okazję zadać swoje pytania wcześniej przez różne grupy na Facebooku lub korzystając z poczty elektronicznej.

Punktem wyjściowym rozmowy były poniższe artykuły:

1)      Ogólnonarodowa ankieta poświęcona pierwotnemu stwardniającemu zapaleniu dróg żółciowych oraz IgG-zależnemu zapaleniu dróg żółciowych w Japonii (pdf, w jęz. ang.)

2)      Kliniczne profile pacjentów cierpiących na pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych w podeszłym wieku (pdf, w jęz. ang.)

Profesor Tanaka    

Jednej słonecznej soboty w maju 2016 roku spotkałem się z profesorem Tanaką w jego biurze w szpitalu Teikyo w Tokio, Japonia.  Poza członkiem międzynarodowej grupy badawczej do spraw PSC (IPSCSG) – prof. Tanaką, szefem japońskiej grupy badawczej PSC z Hiroszimy, w Japonii jest jeszcze wielu innych badaczy PSC, jak na przykład członek IPSCSG – dr Nakazawa z Nagoya. Do innych ważnych powiązanych organizacji należą Japońskie Stowarzyszenie ds. Chorób Dróg Żółciowych (JBA) (http://www.tando.gr.jp/english/index.html w budowie) oraz japońska grupa badawcza ds. chorób wątroby, podlegająca Ministerstwu Zdrowia, Opieki Społecznej i Pracy w Japonii (http://www.hepatobiliary.jp w budowie).

Przy populacji liczącej 110 milionów osób szacuje się, że w Japonii jest od 2 000 do 3 000 pacjentów z chorobą PSC. Jest to względnie niska liczba, wynikająca prawdopodobnie z 1. różnorodności rasowej, 2.  mogą tworzyć podtyp PSC (wciąż jeszcze tego nie stwierdzono do końca) oraz 3. są to mylnie zdiagnozowane przypadki PSC typu IgG4. Prof. Tanaka posiada w swoim rejestrze około 400 pacjentów PSC.

W ostatnim roku zespół przeprowadził ogólnokrajową ankietę, która była oparta głównie na dokumentacji. Ankietowani pacjenci opisani w badaniu byli pacjentami IgG4 i PSC. Stwardniające zapalenie dróg żółciowych IgG4 (IgG4-SC, zwane również zapaleniem dróg żółciowych IgG4 (IAC)) to odmienna klinicznie jednostka stwardniającego zapalenia dróg żółciowych, o podwyższonych poziomach IgG4 i większość z nich to skomplikowane autoimmunologiczne zapalenie trzustki (AIP). Jednym z problemów w Japonii jest to, że pacjenci IgG4-SC są często mylnie diagnozowani z PSC. Wyjaśnia to duże szacunkowe liczby japońskich pacjentów PSC. Na szczęście nie ma innych chorób, które mogą być mylnie zdiagnozowane u pacjentów.
Do chwili obecnej nie była dokonywana analiza DNA, ale japońscy badacze planują pobrać DNA w 2017 roku. Z DNA pobranym od japońskich pacjentów PSC, mają nadzieję zbadać, czy istnieje genetyczna różnica między Wschodem i Zachodem. U pacjentów europejskich określono kilka genów odpowiedzialnych za rozwój PSC i badacze starają się określić, czy te geny odgrywają również ważną rolę u japońskich pacjentów PSC.

W Japonii proporcje między mężczyznami i kobietami wśród pacjentów PSC są mniej więcej takie same, a zespoły medyczne przepisują takie same pierwsze leczenie jak w Europie, zwane UDCA („urso”). Jeśli terapia taka nie przyniesienie pożądanych efektów, pacjent zaczyna leczenie UDCA i bezafibratem (więcej informacji można znaleźć poniżej). Również w artykule badawczym nie uwzględniono zmęczenia jako objawu. Prof. Tanaka wyjaśnia, że zmęczenie nie wydaje się być wielkim problemem wśród pacjentów. Prawdopodobnie mamy do czynienia z innym genotypem lub może również istnieć inne kulturowe wyjaśnienie, że pacjenci go nie doceniają i nie wymieniają. Inną możliwość stanowi sytuacja, że japońscy pacjenci PSC odczuwają zmęczenie, ale nie traktują go jako objaw PSC. Interesujące przy tym jest, że tylko 50% pacjentów PSC ma IBD i wszyscy są bez AIH, co stanowi odmienne wartości w porównaniu z Europą, gdzie około 70% pacjentów PSC ma IBD. Pośród japońskich pacjentów z IBD niewielu z nich cierpi na chorobę Crohna (CD). Na obecnym etapie wciąż konieczne jest określenie, czy choroba jest związana z odżywianiem i/lub innymi komponentami stylu życia. Zauważono, że w Japonii pacjenci PSC rozkładają się na dwie grupy: starsi pacjenci (bez IBD) i młodzi pacjenci, u których wartości IBD kształtują się podobnie jak w Europie i Stanach Zjednoczonych. Prawdopodobnie grupa starszych pacjentów ma wtórne stwardniające zapalenie dróg żółciowych.

Innym zaskakującym faktem była względnie szybka diagnoza raka dróg żółciowych (CCA) po diagnozie PSC, to znaczy około jeden rok. Zawdzięczamy to sytuacji, że opieka zdrowotna w Japonii oferuje coroczne kontrole w ramach programu prewencyjnego. Umożliwia to względnie wczesne wykrycie chorób, w tym przypadku CCA. Przyczynić może się do tego również względnie późna diagnoza PSC. Według prof. Tanaki, PSC wymaga biomarkerów!

Organizacja pacjentów Tokankai    

Druga część popołudnia była poświęcona spotkaniu z przedstawicielami z japońskiego stowarzyszenia pacjentów z chorobami wątroby Tokankai w ich biurach:  pani Yonezawa (dyrektor naczelny/ członek zarządu) i pani Furukawa (departament ds. rzadkich chorób wątroby). Obecni byli również dwaj pacjenci gotowi do podzielenia się swoimi pomysłami i doświadczeniami, Kenji i Kazuyuki.

Stowarzyszenie Tokankai zostało założone w 2001 roku i znajduje się w Tokio, stolicy Japonii, posiadając około 2000 członków. Podczas godzin pracy od 10:00 do 16:00 odbierają oni średnio 15 połączeń telefonicznych dziennie. Większość pytań dotyczy, gdzie pacjenci mogą znaleźć najbliższego hepatologa. Opłata członkowska jest względnie niska (3000 jenów p/y (= 24 euro)), 30% budżetu pokrywają oni z firm farmaceutycznych, a resztę budżetu zapewnia w chwili obecnej administracja metropolii Tokio. Jednakże przewiduje się, że druga dotacja ulegnie wkrótce zmianie.

Wraz z pacjentami przeprowadziliśmy szczerą rozmowę na różne tematy, a prof. Tanaka wszystko nam przełożył. Jeden z pacjentów wyraził zainteresowanie procesem, w którym pacjenci aktywnie uczestniczą w badaniach klinicznych i dzielą się swoimi wynikami. Innym tematem, którym był zainteresowany, było dawstwo narządów. Jasne jest, że japońscy pacjenci PSC również potrzebują przeszczepów wątroby. Kulturowe podłoże i niewielu dostępnych dawców utrudnia pozyskanie dawców. Generalnie rzecz biorąc, jeśli potrzeba dawcy narządu jedynym punktem odniesienia jest rodzina, co oznacza, że wśród członków rodziny przeprowadza się na test w poszukiwaniu potencjalnego kandydata na żywego dawcę przeszczepu wątroby (LDLT).  Przeszczep od osoby utrzymywanej przy życiu (zwany również narządami ze zwłok) jest rzadkim przypadkiem w Japonii. Jeszcze kilka lat temu japońscy pacjenci PSC otrzymywali narządy od członków swojej rodziny jako LDLT. Jednakże współczynnik nawrotów PSC w ciągu 5 lat był bardzo wysoki (około 80%) i dlatego zaprzestano tej procedury.  Nawet jeśli Japończyk zgadza się na oddanie narządu po śmierci, zgodnie z prawem ostateczną decyzję podejmuje rodzina, która może podważyć decyzję zmarłego. Jeśli nawet jeden członek rodziny nie wyrazi zgody, dawstwo narządu nie jest już możliwe.

Zdjęcie maja 2016: Kenji, pani Kurokawa, Kazuyuki, Mrs.Yonezawa oraz Prof. Tanaka @ Tokankai biurowy

Organizacja pacjentów pracuje nad kilkoma projektami. Zapewniają oni ankiety online, współpracując z naukowcami i eksplorując sposoby współpracy z innymi organizacjami pacjentów, zarówno w skali krajowej, jak i międzynarodowej. Tokankai będzie się również przyglądać możliwościom lepszego informowania członków o bieżących badaniach poświęconych PSC i badaniach medycznych i rozwoju w ogóle. Starają się również znaleźć nowe sposoby finansowego wsparcia swojej organizacji, ponieważ wsparcie rządowe ulega stałym cięciom w skali roku ze względu na ogólne cięcia budżetowe. Zdecydowano, że Tonkankai i europejscy pacjenci PSC zwiększą swoją współpracę i obopólną pomoc w przyszłości.

Interesujące japońskie badanie: bezafibrat

Bezafibrat był początkowo oznaczony jako lekarstwo na hiperlipemię i wykorzystywany do zapobiegania chorobom układu krążenia (hiperlipemia to niezwykle wysokie stężenie tłuszczy we krwi).
Lekarstwo działa jako aktywator kilku receptorów w komórkach wątroby i dróg żółciowych. Receptor to struktura komórki, która wiąże specyficzną substancję.

Japońscy naukowcy odkryli, że bezafibrat mógłby poprawić markery biochemiczne u pacjentów z pierwotnym stwardniającym zapaleniem dróg żółciowych (PBC) i wykorzystują bezafibrat jako drugie leczenie PBC. Bezafibrat wykorzystano już również u niektórych pacjentów z PSC, w szczególności u tych odpornych na UDCA. Japońska grupa badawcza wykazała w małym badaniu retrospektywnym, że leczenie bezafibratem zmniejsza poziomy ALP w surowicy i jest również bezpieczny u pacjentów z PSC. Dlatego prof. Tanaka i jego koledzy mają na celu przeprowadzić wieloośrodkowe, prospektywne, randomizowane i kontrolowane badanie, czy wykorzystanie bezafibratu mogłoby powstrzymać lub opóźnić wystąpienie objawów związanych z wątrobą i poprawić długotrwały efekt u pacjentów z PSC. Teraz przygotowują się do 2 fazy badania bezafibratu u pacjentów PSC i szukają źródeł finansowych na badania kliniczne.

Japońska grupa badawcza poinformuje nas w kolejnych miesiącach o swoich wynikach. Pierwsze wyniki na tym etapie zależą głównie od funduszy.

Glosariusz

Aktywator          Przekształca określony związek biologiczny w aktywną biologicznie pochodną

AIH                    Autoimmunologiczne zapalenie wątroby

AIP                    Autoimmunologiczne zapalenie trzustki

Biomarker         Mierzalny wskaźnik stanu biologicznego. Np. promieniowanie rentgenowskie to biomarker złamanej kości, pobieranie krwi to wskaźnik w przypadku infekcji itd.

CCA                  Rak dróg żółciowych

CD                    Choroba Crohna

Zapalenie dróg żółciowych (cholangitis)     Zapalenie dróg żółciowych

IAC                    Zapalenie dróg żółciowych IgG4

IBD                    Nieswoiste zapalenie jelita

IgG4                  Immunoglobulina G4

IPSCSG            Międzynarodowa grupa badawcza PSC

JBA                   Japońskie Stowarzyszenie ds. Chorób Dróg Żółciowych

PBC                   Pierwotne stwardniające zapalenie dróg żółciowych

Powszechność  Wartość proporcjonalna określonej populacji posiadająca pewną chorobę

Receptor            Struktura komórki, która wiąże specyficzną substancję.

Badanie retrospektywne     Znane również pod nazwą historycznego badania kohortowego –  badanie, podczas którego osoby uczestniczące są sklasyfikowane jako mające jakiś wynik (przypadki) lub nie. Spogląda „wstecz”.

Drugie leczenie   Leczenie, które jest zalecone, kiedy wstępne leczenie (zwane pierwszym leczeniem) nie przynosi pożądanych efektów lub jest przerywane.

Tokankai             Japońskie stowarzyszenie pacjentów z chorobami wątroby

————————————————————————————————————————————————————–

Oryginalna (angielska) wersja powyższego artykułu została sprawdzona i zatwierdzona przez
prof. Tanakę, z działu medycyny MD,
na uniwersytecie medycznym Teikyo w Tokio (Japonia)
(sierpień 2016 r.)
 

Autor:  Marleen K
Redaktor: dr Valmae Y
Tłumacz:

TUTAJ WPROWADZIMY INFORMACJĘ O STD ODNOŚNIE DO PRAWA AUTORSKIEGO ITD.

W przypadku dalszych pytań dotyczących niniejszego artykułu, prosimy pisać na adres e-mail info@PSCPatientsEurope.org