Με επιπολασμό της νόσου 0,95:100.000, η πρωτοπαθής σκληρυντική χολαγγειίτιδα (ΠΣΧ) είναι σπάνια στην Ιαπωνία. Εντούτοις, υπάρχουν ακόμη περίπου 2.500 ασθενείς με ΠΣΧ. Ποιες είναι οι διαφορές και οι ομοιότητες των ασθενών σε σύγκριση με αυτούς άλλων περιοχών; Και τι είδους έρευνα σχετικά με την ΠΣΧ πραγματοποιείται στην Ιαπωνία;  Είναι στιγμή να συναντηθούμε με τον καθηγητή Tanaka, διευθυντή ιατρικής του Τμήματος Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Teikyo στο Τόκιο (Ιαπωνία), τους εκπρόσωπους της Tokankai (ιαπωνική οργάνωση ασθενών ήπατος) και δύο ασθενείς με ΠΣΧ από την περιοχή.
Καθώς δόθηκε η ευκαιρία σε ασθενείς με ΠΣΧ παγκοσμίως να διατυπώσουν τα ερωτήματά τους ευθέως μέσω διαφόρων ομάδων στο Facebook και μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, είναι εξαιρετική ευκαιρία να μάθουμε περισσότερα σχετικά με τα ζητήματα που απασχολούν την κοινότητα των πασχόντων από ΠΣΧ.

Τα ακόλουθα άρθρα αποτέλεσαν την αφετηρία της συνέντευξης:

1)      Nationwide survey for primary sclerosing cholangitis and IgG4-related sclerosing cholangitis in Japan (Έρευνα σε εθνικό επίπεδο για την πρωτοπαθή σκληρυντική χολαγγειίτιδα και τη σχετιζόμενη με IgG4 σκληρυντική χολαγγειίτιδα στην Ιαπωνία) (pdf)

2)      Clinical profiles of patients with primary sclerosing cholangitis in the elderly (Κλινικό προφίλ ηλικιωμένων ασθενών με πρωτοπαθή σκληρυντική χολαγγειίτιδα) (pdf)

Καθηγητής Tanaka    

Ένα ηλιόλουστο Σάββατο του Μαΐου 2016, συναντήθηκα με τον καθηγητή Tanaka στο γραφείο του στο νοσοκομείο Teikyo στο Τόκιο της Ιαπωνίας.  Εκτός από τον Καθ. Tanaka, μέλος της Διεθνούς Ομάδας Μελετών για ΠΣΧ (IPSCSG), υπάρχουν διάφοροι άλλοι ερευνητές της ΠΣΧ στην Ιαπωνία, συμπεριλαμβανομένου του Δρ. Nakazawa μέλος της IPSCSG με έδρα στη Ναγκόγια, ενώ ο επικεφαλής της Διεθνούς Ομάδας Μελετών για ΠΣΧ, Καθ. Tazuma, βρίσκεται στη Χιροσίμα. Άλλες σημαντικές συναφείς οργανώσεις είναι η Ιαπωνική Ένωση Χοληδόχου Κύστεως (Japanese Biliary Association, JBA)  και η Ιαπωνική Ομάδα Μελετών της Ανίατης Ηπατοχολικής Νόσου (Intractable Hepatobiliary Disease Study Group), η οποία υποστηρίζεται από το Υπουργείο Υγείας, Κοινωνικής Πρόνοιας και Εργασίας της Ιαπωνίας.

Με πληθυσμό 110 εκατομμυρίων, υπολογίζεται ότι υπάρχουν 2.000 με 3.000 Ιάπωνες ασθενείς που πάσχουν από ΠΣΧ. Ο αριθμός αυτός είναι σχετικά μικρός, γεγονός που ενδεχομένως να οφείλεται πρώτον στη φυλετική ποικιλομορφία,  κατά δεύτερον στον σχηματισμό κάποιου υποτύπου της ΠΣΧ (που αναζητείται ακόμη) και τρίτον σε εσφαλμένη διάγνωση της IgG4 στους ασθενείς με ΠΣΧ. Στο μητρώο του Καθ. Tanaka είναι εγγεγραμμένοι περίπου 400 ασθενείς με ΠΣΧ.

Το προηγούμενο έτος, διεξήχθει μια έρευνα σε εθνικό επίπεδο, η οποία βασίστηκε κυρίως στα έγγραφα. Οι ασθενείς που περιγράφονται στην έρευνα αποτελούνται από αυτούς με νοσήματα σχετιζόμενα με IgG4 και εκείνους με ΠΣΧ. Η σχετιζόμενη με IgG4 σκληρυντική χολαγγειίτιδα (IgG4-ΣΧ, γνωστή επίσης ως συνδυαζόμενη με ΙgG4 χολαγγειίτιδα (IAC)) αποτελεί μια διαφορετική κλινική οντότητα της σκληρυντικής χολαγγειίτιδας που χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα IgG4, τα περισσότερα από αυτά εμπλέκονται με την αυτοάνοση παγκρεατίτιδα (ΑΠ). Ένα από τα προβλήματα που αφορά τους ασθενείς με σχετιζόμενη με IgG4 σκληρυντική χολαγγειίτιδα στην Ιαπωνία είναι συχνά η εσφαλμένη διάγνωση της ΠΣΧ. Αυτό εξηγεί τη γενική εκτίμηση των Ιαπώνων ασθενών με ΠΣΧ. Ευτυχώς, δεν υπάρχουν άλλες παθήσεις με τις οποίες οι ασθενείς διαγνώστηκαν εσφαλμένα.

Καμία ανάλυση DNA δεν πραγματοποιήθηκε μέχρι τώρα, εντούτοις οι Ιάπωνες ερευνητές προγραμματίζουν να συλλέξουν DNA το 2017. Με την ανάλυση των δειγμάτων DNA των Ιαπώνων ασθενών με ΠΣΧ, οι ερευνητές ελπίζουν να μπορέσουν να εξετάσουν εάν υπάρχει κάποια διαφορά στο γενετικό υπόβαθρο μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Ορισμένα γονίδια των Ευρωπαίων ασθενών έχουν χαρακτηρισθεί ως υπεύθυνα για την ανάπτυξη της ΠΣΧ και οι Ιάπωνες ερευνητές σκοπεύουν να αποσαφηνίσουν, εάν αυτά τα γονίδια διαδραματίζουν επίσης καίριο ρόλο στην ανάπτυξη της ΠΣΧ σε Ιάπωνες ασθενείς.

Στην Ιαπωνία, η αναλογία ανδρών-γυναικών μεταξύ των ασθενών με ΠΣΧ είναι περίπου η ίδια και οι ιατρικές ομάδες προβλέπουν την ίδια θεραπεία πρώτης γραμμής με UDCA (ουρσοδεοξυχολικό οξύ), γνωστό και ως «urso», όπως στην Ευρώπη. Εάν δεν επιτευχθεί το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα με αυτή τη θεραπεία, ο ασθενής ξεκινά με UDCA και βεζαφιβράτη (βλ. κάτωθι παράγραφο για περισσότερες πληροφορίες).

Επίσης, στο άρθρο σχετικά με την έρευνα, η κόπωση δεν περιλαμβάνεται μεταξύ των συμπτωμάτων. Ο Καθ. Tanaka εξηγεί ότι η κόπωση δεν φαίνεται να αποτελεί σοβαρό ζήτημα για τους ασθενείς. Πιθανώς να έχουμε να κάνουμε με έναν διαφορετικό γονότυπο ή ίσως να υπάρχει κάποια πολιτισμική ερμηνεία, κατά την οποία οι ασθενείς υποεκτιμούν αυτό το φαινόμενο και δεν το αναφέρουν. Ένα άλλο ενδεχόμενο είναι ότι οι Ιάπωνες ασθενείς με ΠΣΧ νιώθουν κόπωση, αλλά δεν τη θεωρούν ως σύμπτωμα από την ΠΣΧ.

Είναι αρκετό ενδιαφέρον το γεγονός ότι μόνο 50% των ασθενών με ΠΣΧ παρουσιάζει φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (ΦΝΕ), ενώ κανένας τους δεν εμφανίζει αυτοάνοση ηπατίτιδα (ΑΗ), ποσοστά τα οποία είναι τελείως διαφορετικά απ’ ό,τι, για παράδειγμα, στην Ευρώπη, όπου περίπου το 70% των ασθενών με ΠΣΧ παρουσιάζει ΦΝΕ. Από τους Ιάπωνες ασθενείς με ΦΝΕ, λίγοι έχουν τη νόσο του Crohn (CD). Εάν αυτό σχετίζεται με τη διατροφή και τον τρόπο ζωής, δεν έχει διευκρινιστεί ακόμη σε αυτό το στάδιο. Αξιοσημείωτες είναι δύο κορυφώσεις στην κατανομή της ΠΣΧ στην Ιαπωνία: η πρώτη αφορά τους ηλικιωμένους ασθενείς (χωρίς ΦΝΕ) και η δεύτερη μια ομάδα που αποτελείται από νέους ασθενείς με αριθμητικά στοιχεία σχετικά με τη ΦΝΕ όμοια με αυτά στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ. Πιθανώς η ομάδα των ηλικιωμένων ασθενών να παρουσιάζει μάλλον δευτεροπαθή σκληρυντική χολαγγειίτιδα.

Ένα άλλο γεγονός που αποτέλεσε έκπληξη ήταν η σχετικά γρήγορη, σε διάστημα ενός έτους, διάγνωση χολαγγειοκαρκινώματος (ΧΚ) μετά από τη διάγνωση της ΠΣΧ. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η υγειονομική περίθαλψη στην Ιαπωνία προσφέρει ετήσιες ιατρικές εξετάσεις στο πλαίσιο του προγράμματος πρόληψης που εφαρμόζει. Αυτό επιτρέπει τη σχετικά έγκαιρη ανίχνευση των ασθενειών, εν προκειμένω του χολαγγειοκαρκινώματος (ΧΚ). Διαφορετικά, η σχετικά καθυστερημένη διάγνωση της ΠΣΧ μπορεί επίσης να συντελέσει στο γεγονός αυτό. Σύμφωνα με τον Καθ. Tanaka, απαιτούνται βιοδείκτες για την ΠΣΧ!

Οργάνωση ασθενών Tokankai  

Το δεύτερο ήμισυ του απογεύματος αφιερώθηκε σε μια συνάντηση με τους εκπροσώπους της ιαπωνικής οργάνωσης ασθενών ήπατος Tokankai στα γραφεία της:  την κα Yonezawa (διευθύνων σύμβουλος / μέλος Δ.Σ.) και την κα Furukawa (τμήμα σπάνιων ηπατικών ασθενειών). Δύο ασθενείς, o Kenji και ο Kazuyuki, ήταν επίσης πρόθυμοι να μοιραστούν τις ιδέες και τις εμπειρίες τους.

Η οργάνωση Tokankai ιδρύθηκε το 2001, βρίσκεται στο Τόκιο, την πρωτεύουσα της Ιαπωνίας, και έχει περίπου 2.000 μέλη. Κατά μέσο όρο, δέχονται 15 τηλεφωνήματα την ημέρα κατά τη διάρκεια του ωραρίου λειτουργίας της οργάνωσης από τις 10 π.μ. έως τις 4 μ.μ. Τις περισσότερες φορές, τα ερωτήματα που υποβάλλονται αφορούν τις διευθύνσεις των ηπατολόγων στην περιοχή. Η συνδρομή μέλους είναι σχετικά χαμηλή (3.000 γιεν ανά έτος, περίπου 24 ευρώ), καθώς το 30% του προϋπολογισμού της οργάνωσης λαμβάνεται από τη φαρμακοβιομηχανία και προς το παρόν η μητροπολιτική κυβέρνηση του Τόκιο χρηματοδοτεί το υπόλοιπο μέρος του προϋπολογισμού της. Δυστυχώς, ωστόσο, η εν λόγω επιδότηση αναμένεται να μεταβληθεί σύντομα.

Χάρη στη μεταφραστική βοήθεια του Καθ. Tanaka, είχαμε με τους ασθενείς μια ειλικρινή συζήτηση για διάφορα θέμα. Ένας από τους ασθενείς εξέφρασε το ενδιαφέρον του για τη διαδικασία κατά την οποία οι ασθενείς συμμετέχουν ενεργά σε κλινικές δοκιμές και λαμβάνουν γνώση των αποτελεσμάτων. Η δωρεά οργάνων ήταν ένα άλλο θέμα, για το οποίο ήταν ενδιαφέρον να ακούσουμε περισσότερα. Είναι προφανές ότι επίσης οι Ιάπωνες ασθενείς με ΠΣΧ χρειάζονται μεταμοσχεύσεις ήπατος. Το πολιτιστικό υπόβαθρο και οι λιγοστοί διαθέσιμοι δότες καθιστούν δύσκολη τη λήψη μοσχευμάτων. Γενικά, η οικογένεια αποτελεί το μοναδικό σημείο αναφοράς όταν απαιτείται μια δωρεά οργάνου, δηλαδή εξετάζεται μεταξύ των μελών της οικογένειας προκειμένου να βρεθεί δυνητικός υποψήφιος για την μεταμόσχευση ήπατος από ζώντα δότη (LDLT).  Τα μοσχεύματα από άτομα που διατηρούνται στη ζωή με μηχανική υποστήριξη (επίσης γνωστά ως όργανα από νεκρούς δότες) αποτελούν σπάνια περίπτωση στην Ιαπωνία. Μέχρι πριν από μερικά χρόνια, οι Ιάπωνες ασθενείς με ΠΣΧ λάμβαναν όργανα από τα μέλη της οικογένειάς τους στα πλαίσια της μεταμόσχευσης ήπατος από ζώντα δότη (LDLT). Εντούτοις, το ποσοστό επανεμφάνισης της ΠΣΧ σε χρονικό διάστημα 5 ετών εκτινάχθηκε στα ύψη (περίπου 80%) και συνεπώς αποφασίστηκε η διακοπή αυτής της διαδικασίας.  Ακόμα κι αν ένας Ιάπωνας πολίτης συναινεί στη δωρεά οργάνων μετά τον θάνατό του, σύμφωνα με τον νόμο η οικογένεια είναι αυτή που έχει τον τελικό λόγο και τα μέλη της οποίας συχνά τείνουν να παρακάμπτουν αυτή την απόφαση. Ακόμη κι αν ένα μέλος της οικογένειας διαφωνεί, η δωρεά οργάνων δεν είναι δυνατόν να προχωρήσει.

Φωτογραφία Μάιος 2016: Kenji, η κ Kurokawa, Kazuyuki, Mrs.Yonezawa και καθηγητής Tanaka @ Tokankai γραφείου

Η οργάνωση ασθενών έχει προγραμματίσει αρκετά επικείμενα έργα. Σχεδιάζει τη διενέργεια ηλεκτρονικών ερευνών, τη συνεργασία με ερευνητές και τη διερεύνηση τρόπων για τη συνεργασία με άλλες οργανώσεις ασθενών, τόσο σε εθνικό όσο σε διεθνές επίπεδο. Η οργάνωση Tokankai εξετάζει επίσης τη δυνατότητα καλύτερης ενημέρωσης των μελών της σχετικά με τη συνεχιζόμενη έρευνα που αφορά την ΠΣΧ καθώς επίσης την ιατρική έρευνα και ανάπτυξη γενικότερα. Επιπλέον, προσπαθεί να βρει νέους τρόπους για την οικονομική ενίσχυσή της, εφόσον η κρατική στήριξη συνεχίζει να περικόπτεται σε ετήσιο επίπεδο λόγω των περικοπών του προϋπολογισμού γενικότερα. Αποφασίστηκε ότι η οργάνωση Tokankai και η οργάνωση PSC Patients Europe (Ευρωπαϊκή Οργάνωση Ασθενών με ΠΣΧ) θα ενισχύσουν τη συνεργασία τους και στο μέλλον θα αλληλοστηρίζονται.

Ενδιαφέρουσα ιαπωνική έρευνα: Βεζαφιβράτη

Η βεζαφιβράτη επισημάνθηκε αρχικά ως ένα φάρμακο κατά της υπερλιπιδαιμίας και χρησιμοποιήθηκε για την πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων (η υπερλιπιδαιμία είναι μια αφύσικα υψηλή συγκέντρωση λιπιδίων στο αίμα).
Το φάρμακο λειτουργεί ως ενεργοποιητής των διαφόρων υποδοχέων στα ηπατικά κύτταρα και στα κύτταρα των χοληφόρων οδών. Υποδοχέας είναι μια δομή του κυττάρου που συνδέεται με μια συγκεκριμένη ουσία.

Οι Ιάπωνες ερευνητές διαπίστωσαν ότι η βεζαφιβράτη θα μπορούσε να βελτιώσει τους βιοχημικούς δείκτες σε ασθενείς με πρωτοπαθή χολική χολαγγειίτιδα (ΠΧΧ) και χρησιμοποίησαν τη βεζαφιβράτη ως θεραπεία δεύτερης γραμμής για την ΠΧΧ. Η βεζαφιβράτη έχει ήδη χορηγηθεί επίσης σε μερικούς ασθενείς με ΠΣΧ, ειδικά σε εκείνους που αντιστέκονται στο UDCA. Μια ιαπωνική ομάδα έρευνας απέδειξε σε μια αναδρομική έρευνα μικρής κλίμακας ότι η θεραπεία με βεζαφιβράτη μειώνει τα επίπεδα της αλκαλικής φωσφατάσης (ALP) στον ορό και είναι επίσης ασφαλής για τους ασθενείς με ΠΣΧ. Ως εκ τούτου, ο Καθ. Tanaka και οι συνάδελφοί του επιδιώκουν να εξετάσουν, εάν η χρήση της βεζαφιβράτης θα μπορούσε να παρεμποδίσει ή καθυστερήσει την εκδήλωση των συμπτωμάτων που σχετίζονται με το ήπαρ και να βελτιώσει το μακροχρόνιο αποτέλεσμα των ασθενών με ΠΣΧ μέσω μιας πολυκεντρικής, προγνωστικής, τυχαιοποιημένης και ελεγχόμενης μελέτης. Αυτή τη στιγμή, προετοιμάζουν τη μελέτη δεύτερης φάσης της βεζαφιβράτης για την ΠΣΧ και αναζητούν πηγή χρηματοδότησης για αυτή την κλινική δοκιμή.

Η ιαπωνική ομάδα έρευνας θα μας κρατήσει ενήμερους σχετικά με τα πορίσματά της κατά τους προσεχείς μήνες. Τα πρώτα αποτελέσματα στο στάδιο αυτό εξαρτώνται κυρίως από τη χρηματοδότηση.

Γλωσσάρι

Ενεργοποιητής Μετατρέπει μια συγκεκριμένη βιολογική ένωση σε ένα βιολογικά ενεργό παράγωγο

ΑΗ:  Αυτοάνοση ηπατίτιδα

ΑΠ:  Αυτοάνοση παγκρεατίτιδα

Βιοδείκτης:  Ένας μετρήσιμος δείκτης μιας βιολογικής κατάστασης. Π.χ. οι ακτίνες Χ είναι ένας βιοδείκτης για ένα σπασμένο οστό, η λήψη αίματος είναι ένας δείκτης σε περίπτωση λοίμωξης κ.α.

ΧΚ:   Χολαγγειοκαρκίνωμα

CD: Νόσος του Crohn

Χολαγγειίτιδα:Φλεγμονή των χοληφόρων οδών

IAC: Συνδυαζόμενη με ΙgG4 χολαγγειίτιδα

ΦΝΕ:  Φλεγμονώδη νόσο του εντέρου

IgG4:  Ανοσοσφαιρίνη G4

IPSCSG:Διεθνής Ομάδα Μελετών για ΠΣΧ

JBA:  Ιαπωνική Ένωση Χοληδόχου Κύστεως

ΠΧΧ: Πρωτοπαθής χολική χολαγγειίτιδα

Επιπολασμός :Το ποσοστό ενός συγκεκριμένου πληθυσμού που έχει τη νόσο σε μια δεδομένη χρονική στιγμή

Υποδοχέας : Μια δομή του κυττάρου που συνδέεται με μια συγκεκριμένη ουσία

Αναδρομική μελέτη: Επίσης γνωστή ως ιστορική μελέτη κοόρτης –  μια μελέτη στην οποία οι συμμετέχοντες ταξινομούνται σε αυτούς που έχουν κάποιο αποτέλεσμα (περιπτώσεις νοσήματος) και σε εκείνους που δεν έχουν. Αφορά το παρελθόν

Θεραπεία δεύτερης γραμμής:Θεραπεία που χορηγείται όταν η αρχική θεραπεία (γνωστή ως θεραπεία πρώτης γραμμής) δεν δρα ή διακόπτεται.

Tokankai: Η ιαπωνική οργάνωση ασθενών ήπατος

————————————————————————————————————————————————————————–

Η πρωτότυπη (αγγλική) έκδοση του παραπάνω άρθρου έχει ελεγχθεί και εγκριθεί από τον Καθ. Tanaka, διευθυντή ιατρικής του Τμήματος Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Teikyo στο Τόκιο (Ιαπωνία) (Αύγουστος 2016)

 

Σύνταξη:  Marleen K.
Επιμέλεια: Δρ. Valmae Y.
Μετάφραση: Πατερομιχελάκη Ε.

ΕΔΩ ΘΑ ΠΡΟΣΘΕΣΟΥΜΕ ΤΥΠΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Κ.Α.

Για περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με το άρθρο, παρακαλούμε να αποστείλετε email στη διεύθυνση info@PSCPatientsEurope.org